Po II rozbiorze Polski w 1793r. Mława znalazła się pod zaborem pruskim. Wtedy to w roku 1800 powstała pierwsza apteka, której właścicielem został aptekarz Gotlieb Christochowitz. Stało się to na mocy przywileju króla pruskiego Fryderyka Wilhelma.
Autor: Archiwum Prywatne
Następnie w 1805r. za aprobatą tego samego władcy ów przywilej wraz z założoną przez siebie apteką sprzedaje Karolowi Jastrzębiec-Borowskiemu. Rodzina Borowskich była w posiadaniu tej apteki do roku 1883. Najpierw własność Karola, a następnie jego syna Aleksandra. Mieściła się ona przy ul. Stary Rynek 5 (budynek ten zachował się do naszych czasów).
Na mławskim cmentarzu parafialnym zachował się grób rodziny aptekarzy Borowskich, który znajduje się przy kościółku od strony południowej.
Kolejne informacje pochodzą od pani Danuty Bieleckiej – wnuczki Aleksandra Zamoyskiego.
Wyżej wymieniony Aleksander urodził się 26 lutego 1879r. w Suchedniowie. Tam jego ojciec Leopold prowadził własną aptekę. Następnie rodzina przenosi się do Rawy Mazowieckiej gdzie Aleksander kończy gimnazjum, zaś jego ojciec prowadzi kolejną aptekę.
Później idzie w ślady ojca i rozpoczyna studia na szkole głównej w Warszawie, zaś dyplom ze specjalnością farmacji otrzymuje na Uniwersytecie w Charkowie. W między czasie zawodowe praktyki odbywa u ojca w aptekach.
W roku 1904 żeni się z Jadwigą Markwart, z którą miał troje dzieci: Marię Stanisławę, Jana Gustawa i Zbigniewa. Zamoyscy do Mławy przybyli przed I wojną światową gdzie otworzyli kolejną rodzinną aptekę, Która mieściła się w budynku przy ul. Stary Rynek 17 (obecnie na tym miejscu stoi blok spółdzielni mieszkaniowej). Lata I wojny światowej rodzina Zamoyskich oprócz seniora rodu Leopolda spędziła w Kałudze. Do dziś nie wiadomo przyczyny wyjazdu rodziny do Rosji.
Po rewolucji w 1917r., po ciężkich przeżyciach i utracie całego majątku rodzina powraca do Mławy. 19 sierpnia 1920r. w wieku 72 lat umiera Leopold Zamoyski, kiedy to na przedpolach Mławy trwały walki z nawałnicą bolszewicką.
W 1921r. Aleksander Zamoyski wymieniony jest w „Kalendarzu Farmacji” jako współwłaściciel apteki w Mławie z L. Czernickim i P. Barczewskim. W niedługim czasie rozpoczął samodzielną działalność aptekarską, a jak podawała ówczesna gazeta „prowadził ją wzorowo”. Mieściła się ona na parterze secesyjnej, trzypiętrowej kamienicy (najwyższej w tym czasie w Mławie) z wejściem od rynku. Miała duże, nowoczesne okna wystawowe. Wnętrze apteki było przestronne i eleganckie. Wokół ścian stały Gdańskiem meble i regały. Na regałach zaś mnogość i różnorodność słoików i pudełek aptecznych z preparatami, z których przygotowywano maście i mikstury na recepty. Apteka ta wyróżniała się z pośród innych specyficznym zapachem. Nad apteką na pierwszym piętrze znajdowało się nowoczesne mieszkanie Jadwigi i Aleksandra Zamoyskich.
Apteka ta funkcjonował do końca II wojny światowej. W czasie okupacji Niemcy na dachu tej kamienicy umieścili syrenę, która miała ostrzegać przed samolotami Rosjan. Budynek szczęśliwie przetrwał wojnę lecz w 1945r. na skutek zaprószenia ognia przez żołnierzy sowieckich spłonął.
Do roku 1939 w Mławie funkcjonowały jeszcze trzy apteki: Barczyka w południowej części Starego Rynku, do której wchodziło się po stromych schodach do małego, wąskiego pomieszczenia, Przybojewskich na rogu ul. Reymonta i Lelewela i Kierońskich na Wólce. Istniały także trzy składy apteczne prowadzone przez panów: Adama Dolnego, Olszewskiego i Klenieca (pochodzenia żydowskiego).
Aleksander Zamoyski po za pracą zawodową poznał się jako aktywny działacz społeczny i kulturalny miasta. Działał w Mławskim Towarzystwie Śpiewaczym („Lutnia”), Muzeum Miejskim, w teatrze amatorskim jako reżyser i aktor. Aktywnie także działał w Towarzystwie Sportowym w sekcjach tenisowej i kolarskiej. Był założycielem Towarzystwa Kolarzy w Mławie.
W 1936r. po ciężkiej chorobie zmarła żona Aleksandra – Jadwiga. Ponownie ożenił się ze Stefanią Tyblewską. Zmarł 31 października 1943r. na atak serca. Ze względu na okupację żadne z trzech dzieci mieszkających w Warszawie nie uzyskało zgody od władz na przyjazd na pogrzeb ojca. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Mławie u boku żony Jadwigi. W ostatniej drodze towarzyszyli mu jedynie przyjaciele i znajomi.
Na zakończenie chciałbym przytoczyć kilka informacji o dzieciach Jadwigi i Aleksandra Zamoyskich, którzy byli godnymi kontynuatorami rodzinnych tradycji aptekarskich.
Maria Stanisława (1905-70), absolwentka Pensji Żeńskiej Antoniny Mrozowskiej w Mławie i Wydziału Romanistyki Uniwersytetu Grenoble (Francja). Harcerka i drużynowa ŻDH im. Emilii Plater przy pensji A. Mrozowskiej. Mąż jej magister farmacji Józef Bukała przybył do Mławy z Lidy na praktykę do apteki Zamoyskich. Mieli dwóch synów Tadeusza i Włodzimierza, który ukończył studia na Wydziale Farmacji Uniwersytetu Gdańskiego (mieszka w Gdańsku i pracuje w aptece) kontynuując dzieło dziadka.
Jan Gustaw (1907-45) absolwent gimnazjum im. Stanisława Wyspiańskiego w Mławie, harcmistrz, drużynowy Jedynki im. ks. Józefa Poniatowskiego, potem w Komendzie Chorągwi Mazowieckiej, piłkarz „Mławianki”, ppor 21 pp Dzieci Warszawy, uczestnik walk pod Mławą i obrony Warszawy w 1939r. Absolwent Politechniki Warszawskiej.
Zbigniew (1910-71) absolwent Gim. im. St. Wyspiańskiego, harcerz, drużynowy Jedynki im. ks. Józefa Poniatowskiego. Studia farmaceutyczne ukończył na Uniwersytecie Poznańskim w 1937r. Uczestnik Powstania Warszawskiego. Po zakończeniu wojny pracował w różnych aptekach, lecz apteki po ojcu w Mławie już nie przejął.
Janusz Dębski
Na mławskim cmentarzu parafialnym zachował się grób rodziny aptekarzy Borowskich, który znajduje się przy kościółku od strony południowej.
Kolejne informacje pochodzą od pani Danuty Bieleckiej – wnuczki Aleksandra Zamoyskiego.
Wyżej wymieniony Aleksander urodził się 26 lutego 1879r. w Suchedniowie. Tam jego ojciec Leopold prowadził własną aptekę. Następnie rodzina przenosi się do Rawy Mazowieckiej gdzie Aleksander kończy gimnazjum, zaś jego ojciec prowadzi kolejną aptekę.
Później idzie w ślady ojca i rozpoczyna studia na szkole głównej w Warszawie, zaś dyplom ze specjalnością farmacji otrzymuje na Uniwersytecie w Charkowie. W między czasie zawodowe praktyki odbywa u ojca w aptekach.
W roku 1904 żeni się z Jadwigą Markwart, z którą miał troje dzieci: Marię Stanisławę, Jana Gustawa i Zbigniewa. Zamoyscy do Mławy przybyli przed I wojną światową gdzie otworzyli kolejną rodzinną aptekę, Która mieściła się w budynku przy ul. Stary Rynek 17 (obecnie na tym miejscu stoi blok spółdzielni mieszkaniowej). Lata I wojny światowej rodzina Zamoyskich oprócz seniora rodu Leopolda spędziła w Kałudze. Do dziś nie wiadomo przyczyny wyjazdu rodziny do Rosji.
Po rewolucji w 1917r., po ciężkich przeżyciach i utracie całego majątku rodzina powraca do Mławy. 19 sierpnia 1920r. w wieku 72 lat umiera Leopold Zamoyski, kiedy to na przedpolach Mławy trwały walki z nawałnicą bolszewicką.
W 1921r. Aleksander Zamoyski wymieniony jest w „Kalendarzu Farmacji” jako współwłaściciel apteki w Mławie z L. Czernickim i P. Barczewskim. W niedługim czasie rozpoczął samodzielną działalność aptekarską, a jak podawała ówczesna gazeta „prowadził ją wzorowo”. Mieściła się ona na parterze secesyjnej, trzypiętrowej kamienicy (najwyższej w tym czasie w Mławie) z wejściem od rynku. Miała duże, nowoczesne okna wystawowe. Wnętrze apteki było przestronne i eleganckie. Wokół ścian stały Gdańskiem meble i regały. Na regałach zaś mnogość i różnorodność słoików i pudełek aptecznych z preparatami, z których przygotowywano maście i mikstury na recepty. Apteka ta wyróżniała się z pośród innych specyficznym zapachem. Nad apteką na pierwszym piętrze znajdowało się nowoczesne mieszkanie Jadwigi i Aleksandra Zamoyskich.
Apteka ta funkcjonował do końca II wojny światowej. W czasie okupacji Niemcy na dachu tej kamienicy umieścili syrenę, która miała ostrzegać przed samolotami Rosjan. Budynek szczęśliwie przetrwał wojnę lecz w 1945r. na skutek zaprószenia ognia przez żołnierzy sowieckich spłonął.
Do roku 1939 w Mławie funkcjonowały jeszcze trzy apteki: Barczyka w południowej części Starego Rynku, do której wchodziło się po stromych schodach do małego, wąskiego pomieszczenia, Przybojewskich na rogu ul. Reymonta i Lelewela i Kierońskich na Wólce. Istniały także trzy składy apteczne prowadzone przez panów: Adama Dolnego, Olszewskiego i Klenieca (pochodzenia żydowskiego).
Aleksander Zamoyski po za pracą zawodową poznał się jako aktywny działacz społeczny i kulturalny miasta. Działał w Mławskim Towarzystwie Śpiewaczym („Lutnia”), Muzeum Miejskim, w teatrze amatorskim jako reżyser i aktor. Aktywnie także działał w Towarzystwie Sportowym w sekcjach tenisowej i kolarskiej. Był założycielem Towarzystwa Kolarzy w Mławie.
W 1936r. po ciężkiej chorobie zmarła żona Aleksandra – Jadwiga. Ponownie ożenił się ze Stefanią Tyblewską. Zmarł 31 października 1943r. na atak serca. Ze względu na okupację żadne z trzech dzieci mieszkających w Warszawie nie uzyskało zgody od władz na przyjazd na pogrzeb ojca. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Mławie u boku żony Jadwigi. W ostatniej drodze towarzyszyli mu jedynie przyjaciele i znajomi.
Na zakończenie chciałbym przytoczyć kilka informacji o dzieciach Jadwigi i Aleksandra Zamoyskich, którzy byli godnymi kontynuatorami rodzinnych tradycji aptekarskich.
Maria Stanisława (1905-70), absolwentka Pensji Żeńskiej Antoniny Mrozowskiej w Mławie i Wydziału Romanistyki Uniwersytetu Grenoble (Francja). Harcerka i drużynowa ŻDH im. Emilii Plater przy pensji A. Mrozowskiej. Mąż jej magister farmacji Józef Bukała przybył do Mławy z Lidy na praktykę do apteki Zamoyskich. Mieli dwóch synów Tadeusza i Włodzimierza, który ukończył studia na Wydziale Farmacji Uniwersytetu Gdańskiego (mieszka w Gdańsku i pracuje w aptece) kontynuując dzieło dziadka.
Jan Gustaw (1907-45) absolwent gimnazjum im. Stanisława Wyspiańskiego w Mławie, harcmistrz, drużynowy Jedynki im. ks. Józefa Poniatowskiego, potem w Komendzie Chorągwi Mazowieckiej, piłkarz „Mławianki”, ppor 21 pp Dzieci Warszawy, uczestnik walk pod Mławą i obrony Warszawy w 1939r. Absolwent Politechniki Warszawskiej.
Zbigniew (1910-71) absolwent Gim. im. St. Wyspiańskiego, harcerz, drużynowy Jedynki im. ks. Józefa Poniatowskiego. Studia farmaceutyczne ukończył na Uniwersytecie Poznańskim w 1937r. Uczestnik Powstania Warszawskiego. Po zakończeniu wojny pracował w różnych aptekach, lecz apteki po ojcu w Mławie już nie przejął.
Janusz Dębski
(17)
Komentarze
0 
Dodaj swój komentarz